Giao TiếpCông Việc

Có thật là người hướng nội giao tiếp giỏi hơn hướng ngoại không ?

*Bài viết của tác giả Oopsy được lược trích từ bộ sách tâm lý về Hướng nội-Hướng ngoại, có tên “Im lặng hay cười nói đừng trói buộc thành công” và “Hôm nay bạn nhất định phải sống ngay cuộc đời đẹp nhất”.

Những ý kiến đóng góp của tôi sẽ để trong ô xanh, còn những dòng bài viết của tác giả thì tôi sẽ để bên ngoài cho dể hình dung.

Lời khẳng định đầu tiên, “Hướng nội-hướng ngoại” mà mọi người thường hiểu thực chất nó là cái cách xã hội làm mềm đi cái chuyện có người thành công và có người thất bại. Tất cả những người thất bại đều bị biến thành một người hướng nội, không được ai lắng nghe, họ không có giá trị để khiến người ta muốn lắng nghe… Trong khi thực tế là có rất nhiều người thành công, giao tiếp tốt lại là người hướng nội, ở đây chúng ta sẽ thử làm rõ ưu điểm và sự khác nhau trong giao tiếp của hai loại người này.

Thực chất có 4 chỉ số để đánh giá một người, đó là chỉ số nỗ lực (PQ), chỉ số thông mình (IQ), chỉ số cảm xúc (EQ) và chỉ số xã hội (SQ). Trong khi đó sự thấu hiểu thuộc về tư duy (IQ), còn khả năng đồng cảm lại thuộc về cảm xúc (EQ).

Thấu hiểu ở đây khác với đồng cảm. Ví dụ chúng ta có thể biết một người nói dối hay là không nói dối, một người là tham lam hay cao thượng, nhưng chúng ta không nhất thiết phải phát sinh tình cảm với người đấy, đúng không? Và họ đau buồn hay không, chúng ta không nhất thiết phải đồng cảm với họ, đúng không? Thấu hiểu là một động lực của lí trí, nó không phải là động lực của tình cảm.

Một người thông minh sắc bén, từng trải, nghe một người nói, biết người này nói láo, hoặc nghe một người khác nói thì biết cô này là đau khổ thật – đấy là thấu hiểu. Nhưng không có nghĩa là anh ta đồng cảm với người đấy. Hoặc anh ta có thể chắc chắn: “Cậu lừa tôi đúng không?”, “Anh chơi tôi đúng không,” “Rõ ràng anh có ý gì đấy”, đấy là khả năng thấu hiểu rất tốt. Đấy không phải là đồng cảm.

Đồng cảm có thể hiểu nôm na là vui buồn cùng người ta, còn thấu hiểu phân biệt được thật giả, những điều cốt lõi người ta định làm gì. Thấu hiểu ở đây là khả năng tư duy logic – nói như thế là đúng nhất – khả năng thấu hiểu từ các tiền đề cho trước. Thấu hiểu rất gần với khả năng nhìn ra đại cục, nhìn được tổng quan, đó là khả năng của người hướng ngoại. Còn người hướng nội khả năng của họ là đồng cảm, nhìn thấy chi tiết và phát hiện nguy cơ..

Một anh chàng rất thông minh, anh ta có thể đạt đến một nấc thang thấu hiểu nhất định. Khi đó, dù khả năng đồng cảm của anh ta rất thấp, anh ấy không muốn đồng cảm với người khác, không muốn đặt mình vào vị trí của người khác nhưng anh ta vẫn hiểu người khác. Anh ta có những nhận định riêng của mình “À, anh ấy nghĩ thế, anh ấy là thế”, Chị ấy là thế”…

Họ hiểu, họ biết được là người đối diện đang nghĩ gì, người kia đang nói gì, người kia đang định làm gì. Họ biết được ý định của người đối diện rất nhanh chóng. Họ có khả năng về lí trí rất tốt (Họ nhìn ra được toàn cục mà!). Thứ hai là họ có khả năng làm chủ nội tâm, làm chủ cảm xúc. Nếu ai xúc phạm họ thì họ bực lắm, nhưng họ có thể nén lại, họ mỉm cười, họ bỏ qua, quay đi. Có thể sau này họ trả thù, chẳng biết được, để nói ở đây là người hướng ngoại làm chủ được nội tâm tốt hơn người hướng nội. Đương nhiên rồi, ai chẳng biết điều này.

Xem thêm: Người thành công nhất định phải có tĩnh khí

Phàm là người có tĩnh khí khi đối mặt với việc lớn, lại càng phản ánh ra sự thâm thúy trong họ. Họ đối với việc lớn mà có thể lấy tĩnh chế động thì đối với việc nhỏ lại càng “cầm được thì cũng buông được”. Tĩnh khí quyết không phải là nhu nhược. Tuy tĩnh khí nói ra thì dễ dàng nhưng làm được lại khó. Con người chứ đâu phải cỏ cây, cho nên ai mà có thể vô tình? Mỗi người, ai ai cũng đều có buồn vui, yêu ghét. Trong một hoàn cảnh nào đó, nhất định những cảm xúc sẽ bộc lộ ra, đây là bản sắc của con người.

Tĩnh khí không thể cưỡng cầu, nó là định lực cần phải thông qua rèn luyện, tu dưỡng mới thành. Tĩnh khí cũng không phải vốn sinh ra đã có, nó là kết quả của quá trình phát triển của mỗi người, cho nên có cao có thấp, ở từng người là khác nhau. Xã hội hiện đại bất ổn, cạnh tranh gay gắt, chỉ có người có tĩnh khí mới chiến thắng được. Dưỡng được tĩnh khí sẽ đem lại cho bạn một “bầu trời trong xanh”!

Nhưng khả năng đồng cảm là một động lực chỉ người hướng nội có. Khả năng giao tiếp thì sao? Cũng thế, nó là khả năng của người hướng nội, nó gắn liền với sự đồng cảm đó. Người hướng ngoại không có khả năng giao tiếp theo cách này.

Trong triết thuyết bình thường về người hướng nội, người ta cho rằng người hướng nội không biết giao tiếp, thấy đám đông là họ sợ, còn gặp bạn bè thì huyên thuyên. Những chuyện đấy không hề đúng.

Một người hướng nội rất nhạy cảm. Họ có khả năng đồng cảm rất tốt. Đồng cảm là người ta khóc mình cũng khóc theo; người ta buồn mình cũng đi mua một cây kem cho – việc đấy không cần phải kỹ năng gì hết. Ai đau, họ có thể cảm giác được nỗi đau của người khác dù họ chưa nói ra. Ai buồn, họ cảm giác được nỗi buồn của người khác. Khi họ thấy một cảnh thương tâm, họ rất nhanh chóng nảy sinh cảm xúc. Và chính điều đấy nên bản năng của họ là giao tiếp rất tốt. Họ có khả năng này, trước cả khi bạn kịp nói với họ là bạn đang vui họ đã cười và hỏi han bạn rồi. Hoặc khi một người nói chuyện gì, họ có thể đáp “Em hiểu”. Chữ “hiểu” của họ không phải là chữ “hiểu” của thấu hiểu là kiểu anh sai ở đâu anh nên làm gì để tốt hơn, mà chữ “hiểu” của người hướng nội nó chính là chữ “hiểu” của sự đồng cảm, đặt mình được vào hoàn cảnh của người kia, nói được nội tâm của họ.

Nhiều người nhầm lẫn giữa hướng nội và chứng rối loạn nhân cách phản xã hội (Antisocial personality disorder). Bên cạnh đó, cũng có rất nhiều người tự cho rằng mình có tính “hướng nội nhạy cảm” (sensitive introverts). Những người này luôn bị ám ảnh bởi cảm giác được xã hội chú ý. Họ rất dễ bị tổn thương vì nhận xét, dù là nhỏ nhất của người khác. Họ thường xuyên phiền muộn khi người khác không nhìn ra khả năng của họ. Tuy nhiên, thực chất đây thuộc vào hội chứng “tự mê ngầm”- (covert narcissist), liên quan đến tình trạng dễ bị kích thích thần kinh neuroticism. Các tính cách như nhạy cảm, sâu sắc, ủy mị, nội tâm, độc lập… cũng thường bị gán cho người hướng nội. Thật sự thì hướng nội không phải là một loại tính cách, mà nó là một khái niệm để quy định cách thức một người tiếp nhận năng lượng: người hướng nội tự tạo ra năng lượng từ bên trong thế giới nội tâm của họ, người hướng ngoại thì tiếp thu năng lượng từ thế giới bên ngoài.

Về đầu sách người nhạy cảm là gì, bạn có thể tham khảo đầu sách High Sensitive Perso ở Amazon UK, điển hình cuốn https://www.amazon.com/Highly-Sensitive-Person-Thrive-Overwhelms/dp/0553062182

Trong cuốn sách Thông minh cảm xúc của Daniel Goleman, chương 14 nói về Tính cách không phải là số phận, tác giả có dựa theo nghiên cứu này, và ta có thể thấy được cái gọi là nhạy cảm nó thế nào.

” Theo Kagan, điều làm Tom – đứa trẻ nhút nhát, khác với Ralph – kẻ táo tợn, chính là tính dễ bị kích động của vòng mạch nơ-ron hướng vào hạnh nhân. Ở những người rất nhút nhát như Tom, vòng mạch này rất nhạy cảm với kích động. Chính vì thế, họ tránh những gì chưa từng biết, thường hay nghi ngại và lo hãi. Còn những người như Ralph thì có ngưỡng kích động của hạnh nhân cao hơn nhiều, do đó, họ ít sợ sệt hơn, cởi mở hơn và thích tìm kiếm cái chưa biết và cái mới. Khả năng cửa một đứa trẻ dễ bị kích thích và rối loạn vì những vật hay những người nó chưa biết, cho phép xác định rất sớm kiểu sơ đồ hóa học thần kinh mà nó thừa hưởng được. Khi mới đẻ, cứ 5 đứa trẻ thì có 1 đứa trẻ nhút nhát và 2 đứa trẻ có tính khí mạnh bạo. Theo Kagan, khi được 8 hay 9 tháng tuổi, nỗi sợ “cái chưa biết” đã xuất hiện ở trẻ em; nếu người mẹ đặt nó vào căn phòng có người lạ, nó sẽ khóc.

Cũng theo Kagan, rất có thể những đứa trẻ nhút nhát kế thừa những tỷ lệ cao về norepinephrine và các hóa chất có khả năng kích hoạt hạnh nhân (amygdala) và vì thế tạo ra một ngưỡng thấp, khiến hạnh nhân dễ bị kích động. Một dấu hiệu cho thấy tính nhạy cảm kịch phát ấy: khi các chàng trai hay các cô gái, vốn là những đứa trẻ nhút nhát, thực hành trong phòng thí nghiệm và họ bị căng thẳng, khó chịu với mùi hóa chất, mùi của các dụng cụ trong phòng, thì nhịp tim của họ vẫn giữ ở mức độ cao lâu hơn người khác; điều đó có nghĩa là sự kịch phát chất norepinephrine đã duy trì hạnh nhân trong trạng thái kích động, và qua những vòng mạch nơ-ron nối tiếp, nó tiếp tục kích thích hệ thần kinh giao cảm. Kagan nhận thấy rằng ở những đứa trẻ nhút nhát, tất cả các chỉ số về mức độ phản ứng đều tăng quá mức: huyết áp tăng khi nghỉ ngơi, con ngươi giãn to, tỷ lệ norepinephrine cao hơn trong nước tiểu, v.v… “

Những người đồng cảm tự nhiên biết giao tiếp tốt, đặc biệt là giao tiếp trong các mối quan hệ riêng tư, thân mật, lâu dài, có thể thành tri kỉ.

Nên những người hướng nội có xu hướng trở thành những người bạn rất trung thành. Chính vì thế, bạn đã từng nghe đến điều này chưa? Họ có xu hướng trở thành những người làm việc nhóm tốt nhất.

Ảnh: GAAP Point of Sale

Người hướng ngoại thì có khả năng đột phá, sáng tạo. Họ luôn muốn khẳng định vị thế và trí tuệ cá nhân của mình, nên họ làm việc một mình tốt, chứ bản chất là họ không có khả năng làm việc nhóm. Bởi vì họ không cần phải giao tiếp, những sự giao tiếp của họ là lễ nghi giao tiếp thông thường, giao tiếp trên bàn đàm phán, giao tiếp trong các giao dịch, xã giao, thuyết phục, nói chung họ cũng rất giỏi giao tiếp nhưng theo một nghĩa khác với người hướng nội.

Hãy tưởng tượng một người đàn ông rất giỏi giao tiếp, ví dụ như “vua chảo” Nguyễn Xuân Phú (một trong các nhà đầu tư của chương trình Shark Tank Việt Nam). Shark Phú rất trưởng thành đúng không? Khi gặp người đàn ông này, ông ấy sẽ không đồng cảm với ta theo kiểu, “Em đau em buồn anh rất quan tâm” ông ấy giao tiếp theo cách, “Em cứ bình tĩnh, mọi chuyện đều ổn, cuộc đời bao giờ cũng có nhiều lối đi”. Ông ấy từ sự thấu hiểu mà phát triển thành sự giao tiếp.

Bài viết này áp dụng kỹ thuật lấy 1 đặc điểm sau đó gán ghép cho hướng nội, còn thực chất không có liên quan gì. Ví dụ những người mặc áo đen là cá tính, mạnh mẽ. Những người mặc áo màu hồng ưa nhẹ nhàng. Hay bạn đã nghe qua câu “49 chưa qua, 53 đã tới”, ám chỉ rằng con người sẽ có vận hạn đến tuổi đó. Tức là ai đến tuổi 49, 53 sẽ nắm chắc cái hạn rất lớn. Bạn đã nghe qua năm 2019 này, những người 1995 năm tuổi sẽ gặp hạn chưa ? Vậy bạn xem qua video này để xem cái gọi là 49, 53 thế nào nhé ? 

Với video này, chúng ta có thể hiểu đâu đó, vẫn sẽ có sai số, vẫn sẽ có ngoại lệ. Vậy bạn sẽ nghĩ sao gặp được những người cho là hướng nội không giỏi giao tiếp, hay những người hướng ngoại rất giỏi làm việc nhóm và giỏi lắng nghe ?

Thuyết phục, đàm phán không phải để kết nối. Thuyết phục là để người ta hướng đến hành động và tương lai. Nhưng đồng cảm thì hướng đến sự liên kết nội tâm. Khả năng đồng cảm này là một phép màu đạt được của người hướng nội.

Bằng sự giao tiếp này, người hướng nội không đạt đến sự thấu hiểu nhưng họ sẽ giỏi giao tiếp theo kiểu riêng tư, thân mật, theo kiểu làm người khác vừa lòng, được nhiều người yêu quý. Theo kiểu lắng nghe để im lặng. Họ có thể đồng cảm, và bởi vì họ càng đồng cảm thì họ càng nhạy cảm (đó cũng là cái giá của nó).

Xem thêm : Hướng nội, xin đừng đổ lỗi cho hướng nội 

Tuy nhiên cô lại từ chối không tìm kiếm các mối quan hệ của mình để thành công cho đến khi cô nhận ra sai lầm rồi tự thay đổi mình. Nhờ vào sự xoay chiều mang tính tích cực này, cô ngày càng có được sự đóng góp ý kiến đầy ý nghĩa của nhiều nhà sáng lập khác. Dần dần sau này,  cô đã vượt qua cái bóng sợ hãi trong quá khứ, cô cũng phải phát biểu với tư cách là CEO dù cho những lần đầu cô phải đi cùng chuyên viên tâm lý xã hội của mình. Điều đặc biệt là, nhờ vào việc nhường quyền phát biểu cho các nhân viên của mình, cô đã phần nào tự tin và thể hiện bản thân tuyệt vời hơn.

“Em mới mua cái áo nhìn đẹp không?” – “Trông màu nó hơi chóe nhỉ?” giữa quan hệ với người ngoài, chúng ta lúc nào cũng “sẵn sàng” làm tổn thương nhau, họ sẵn sàng nói hẳn ra dù có làm người khác đau khổ vì họ nghĩ “Tao nói là tốt cho mày”, cái tôi của họ lớn, lúc nào cũng có thể làm người còn lại thất vọng, và lúc nào cũng muốn khẳng định mình đúng. Nhưng người hướng nội thường tránh được điều này. Bởi vì họ dựa trên sự đồng cảm, dựa trên việc hài lòng với nhau, chứ không phải dựa trên việc nói ra ý kiến của mình.

Bạn có thể thắc mắc, người hướng nội hướng ngoại, họ đều có nhiều mối quan hệ, và giao tiếp tốt, họ cũng cười nói giả lả. Như vậy thì cái giao tiếp của người hướng nội đó khác gì với cái giao tiếp của người hướng ngoại, đều là giao tiếp cả mà?!

Hãy biết rằng, người hướng nội trong giao tiếp họ luôn nhấn mạnh đến cảm xúc, sự tâm tình, chia sẻ, liên quan đến tình nghĩa, nên họ có được rất nhiều mối quan hệ thân tín, thậm chí là có những người có thể hi sinh vì cho họ. Còn người hướng ngoại luôn nhấn mạnh đến kế hoạch, dự định, nhấn mạnh đến lợi ích, đến việc chẳng hạn như “Làm gì cùng nhau bây giờ”. Các mối quan hệ của họ đều rất coi trọng tính hiệu quả.

Xem thêm : Hướng nội, ngụy biện và dán mác

Ngụy biện sẽ dẫn đến hành động nhãn mác và đó là tiến trình thật sự nguy hiểm cho bất cứ cá nhân nào, và nếu sự tự dán mác này xảy ra mạnh mẽ, việc lay động họ để họ thay đổi trở nên thách thức và khó khăn hơn rất nhiều. Dán mác mình là người hướng nội, tôi trở nên nhạy cảm hơn, nhát đám đông hơn, và không cho phép bản thân mình thoát ra khỏi những đặc điểm vốn dùng để miêu tả một kẻ hướng nội điển hình.

Nhưng khẳng định lại là, người hướng nội giỏi giao tiếp hơn người hướng ngoại, cho dù giữa những người xa lạ người hướng nội tỏ ra tự ti im lặng. Sự im lặng đó gắn liền với việc quan sát của họ, đó là lúc họ bắt đầu phân tích hoàn cảnh dưới góc độ chi li. Ngay cả khi không nhớ kỹ, thì khi hồi tưởng lại, họ có thể nói rõ từng chi tiết sự việc. Rất nhiều ưu điểm mà người hướng ngoại không có.

Hướng nội hay hướng ngoại đều không liên quan đến bạn giỏi giao tiếp hơn. Tất cả chỉ là kỹ năng. Bạn chơi đàn hay, bạn chơi đàn giỏi, bạn thuyết trình hay thì ngoài bạn có tố chất hay không, bạn cùng có sự khổ luyện. Và không biết tác giả dựa vào gì để nhận định hướng nội giỏi hơn hướng ngoại ở mảng giao tiếp thì tôi xin đưa ra viễn cảnh thế này, Ví dụ thế này đi, trong 10 bạn hướng nội sẽ có 7 bạn tốt có đầy đủ, 3 bạn không đầy đủ => 100 người đã có 70/30; 1000 người thì có 700/300 ( 300 người sẽ không có đầy đủ như bài viết trên). Và chuyện gì sẽ xảy ra chúng ta giao tiếp với 300 người hướng nội chưa được như bài viết?

Vậy nên đừng ai kết luận là người hướng nội giao tiếp kém, đó là một góc nhìn thiển cận. Quá nhiều ý kiến lệch lạc đang làm mờ đi các ranh giới, để tự định nghĩa và gán ghép những người giao tiếp kém và thất bại là người hướng nội, đó là một ngộ nhận sai lầm. Giao tiếp kém chỉ đơn giản vì họ giao tiếp kém mà thôi, đừng biện minh và dung dưỡng cho mình bằng cái mác tính cách người hướng nội.

Đồng ý mạnh với nhận định này. Hướng nội, ngoại có thể xem là tính cách nhưng giao tiếp là kỹ năng, mà kỹ năng ai cũng có thể học được.

Thật là ngoài khả năng giao tiếp đồng cảm, làm việc nhóm, người hướng nội còn có khả năng sao chép, đi sâu vào chuyên môn, tìm ra nguy cơ… rất nhiều đặc tính chỉ riêng họ có. Và cũng để nói rằng, thay vì đặt vấn đề hướng nội hướng ngoại, quan trọng nhất vẫn là mỗi người có biết cách tận dụng những ưu điểm và từ bỏ khuyết điểm của mình hay không? Và câu chuyện là bạn có thông minh hơn không? Bạn có đang trao dồi thêm kĩ năng xã hội hay không? Bạn có tư duy tốt hơn không? Bạn có thực sự có ý chí nỗ lực không? Đấy mới là những điểm để thay đổi cuộc đời bạn, chứ không phải tập trung vào đặc điểm của người hướng nội hướng ngoại.

Kết luận : Bài viết trên vẫn chưa đảm bảo tính khách quan và công bằng, vẫn còn tính chung chung và còn quá vội vàng trong việc nhận định hướng nội thế này, hướng ngoại thế kia; chưa chỉ ra được giải pháp nào để giúp cho người hướng nội khắc phục yếu điểm về mặt giao tiếp. Tuy nhiên điểm cộng lớn nhất của nó nằm ở đoạn sau cùng : Giao tiếp kém chỉ đơn giản vì họ giao tiếp kém mà thôi, đừng biện minh và dung dưỡng cho mình bằng cái mác tính cách người hướng nội. Có lẽ mỗi người nên tự cải thiện điểm yếu và nâng cao điểm mạnh. Đó mới là điều bạn cần làm để có thể đón nhận mọi điều tốt đẹp của cuộc sống.
Loading

Huy Đức

Tư vấn giao tiếp, công việc, hướng nghiệp, công việc và mối quan hệ cho người hướng nội. Email: info@bloghuongnoi.com Phone 0977.201.561 Skype : shinwa0204

Related Articles

Trả lời

Back to top button