Review Sách

Phi Lý Trí – Bí mật ẩn chứa ở đằng sau quyết định của con người

Dan Ariely là giáo sư người Mỹ bộ môn kinh tế học hành vi ở trường MIT Media Laboratory, là cơ quan nghiên cứu truyền thông thuộc học viện công nghệ Massachusetts) và trường quản lý kinh doanh Sloan. Cuốn sách Phi Lý Trí này được ông viết ra với cái tên gốc “Predictably Irrational”  và được hai dịch giả Hồng Lê & Phương Lan dịch với cái tên “Phi Lý Trí”, dù cho tên tiếng Việt sơ khai sẽ là “Dự đoán không hợp lý”.

Có thể nói quyển sách Phi Lý Trí này, nội dung chính của cả quyển sách giúp người đọc nhận ra được vì sao trong cuộc sống hàng ngày chính bản thân mình sẽ có một số hành động quen thuộc mà không biết rằng, hành động ấy mang tính chất đi ngược lại với lý trí. Chẳng hạn, ở ngay đầu phần quyển sách, tác giả có kể rằng khi ông nằm viện do bỏng rồi bị quấn băng toàn thân. Lúc đó mỗi lần gỡ băng cho ông, ông cảm thấy rất khó chịu và đau khi mà các y sĩ kéo rất nhanh. Họ đang hành động với việc kéo băng ra thật nhanh để đỡ gây tổn thương cho bệnh nhân mà họ không để ý rằng gỡ băng nhẹ nhàng từ vùng da nhẹ nhất đến nặng nhất hoặc từ nặng nhất đến nhẹ nhất. Thật bất ngờ, họ cũng thừa nhận rằng việc gỡ băng dần dần sẽ tốt hơn so với tốc độ đột ngột đến thế. Tuy nhiên chẳng hiểu vì sao họ lại làm như thế, đó là phần đầu giới thiệu mà ông có đề cập đến.

Một ví dụ khác khá hay là điều mà chúng ta hay gặp nhất trong cuộc sống hàng ngày. Ví dụ như nếu một chương trình khuyến mại có tình huống như sau: Khi bạn muốn mua một trong hai chiếc điện thoại, chiếc A có giá 3.000.000 VND, chiếc B có giá 3.500.000 VND cùng cấu hình, cùng màu sắc nhưng chỉ khác ở chỗ, khi bạn mua chiếc B, bạn sẽ được khuyến mãi thêm pin sạc dự phòng, thẻ nhớ và gậy chụp hình tự sướng. Hơn nữa mấy sản phẩm ấy thì ở nhà đang có vài chiếc. Mặc dù chiếc B hơn 500.000 VND, đắt hơn nhưng đa phần người ta sẽ chọn điện thoại B. Thực ra 500.000 VND cộng lại sẽ bao gồm các sản phẩm khuyến mãi ấy. Tuy nhiên sau tất cả họ vẫn chọn mua chiếc B, mà theo lẽ thông thường, cùng cấu hình hay màu sắc thì xu hướng chọn sản phẩm A là nhiều hơn. Đây là một ví dụ sau khi bản thân rút ra khi đọc ở chương “cái giá của miễn phí”. Tác giả muốn chỉ ra rằng, hầu như ai trong chúng ta đều luôn có cảm giác sợ mất mát. Vậy thì mặt hàng miễn phí có gì mà hấp dẫn đến thế? Tại sao chúng ta lại có ham muốn với những điều đó, kể cả thực sự bản thân không cần đến chúng ?

Mỗi chương trong quyển sách đều có những thí nghiệm khác nhau về tính phi lý trí của con người. Khi đọc từng chương, chúng ta sẽ hiểu thêm các quyết định có phần hơi “lạ lùng”.

Chương 1 : Tính tương đối . Hãy chọn một thứ làm nền thì tất yếu sẽ có thứ trở nên nổi bật và khi đó sự lựa chọn sẽ dễ dàng hơn nhiều.

Chương 2 : Để khiến một người khao khát thứ gì đó, hãy làm cho việc đó trở nên khó khăn !

Chương 3 : Miễn phí, hóa ra không miễn phí chút nào.

Chương 4 : Cái giá của các quy chuẩn xã hội : Tại sao chúng ta vui mừng khi làm một việc nào đó, nhưng lại không vui khi được trả tiền làm việc đó ?

Chương 5: Ảnh hưởng của sự hưng phấn : Hóa ra khi ở trong tình trạng ấy, chúng ta mới hiểu được vì sao người ta hay có quyết định ấy, trong lúc với người ngoài hoàn toàn tỉnh táo như thế lại “nói suông”.

Chương  6 :Vấn đề của sự trì hoãn và tự kiểm soát : Càng trì hoàn, càng đưa ra sự lựa chọn bao nhiêu, bạn càng chịu thiệt và sẽ bỏ lỡ các cơ hội đến với mình.

Chương 7 : ………

Chương 8 :………

…………………………………………..

Hầu hết các chương trong sách đều được Dan Ariely diễn giải bằng các thí nghiệm ở trường MIT hoặc một số sinh viên của các trường đại học khác. Có thể cho rằng người nước ngoài sẽ có cách cư xử khác với các quốc gia khác nhau trên thế giới. Tuy nhiên bản chất tâm lý của con người đều giống nhau ở một sự việc, tình huống cố định. Đọc sách Phi Lý Trí đòi hỏi bạn phải thật kiên nhẫn khi hình dung ra các thí nghiệm bao gồm các con số bên trong. Từ con số ở phần kết quả, bạn sẽ rất ngạc nhiên khi mà sự khác biệt vô cùng lớn ở các quyết định của những người tham gia thí nghiệm trong vài hoàn cảnh.

Đọc sách Phi Lý Trí, thông qua các dẫn chứng, thí nghiệm cụ thể ấy, ông đưa ra cách thức phá vỡ mẫu tư duy hệ thống để giúp chúng ta có được quyết định đúng đắn hơn. Khi đã thay đổi nhận thức trong từng quyết định thì tự khắc tư duy bản thân cũng vì đó mà thay đổi với thế giới. Dù biết rằng rất khó thì quyển sách này giúp bạn đọc có được góc nhìn sâu sắc hơn với từng sự việc trong cuộc sống diễn ra hàng ngày.

 

 

 

Loading

Huy Đức

Tư vấn giao tiếp, công việc, hướng nghiệp, công việc và mối quan hệ cho người hướng nội. Email: info@bloghuongnoi.com Phone 0977.201.561 Skype : shinwa0204

Related Articles

Trả lời

Back to top button